Atlantyda – czy na prawdę istniała?

Wszyscy o niej słyszeli, ale nikt nie odnalazł. Ilość hipotez o jej lokalizacji może doprowadzić do bólu głowy. O czym mowa? O jednej z największych zagadek w historii ludzkości. Atlantyda – wielu szukało, lecz bez skutku. A może tak naprawdę to tylko wymysł starożytnego myśliciela?
Źródło: http://polskapersopedia.wikia.com/wiki/Atlantyda

Źródło: http://polskapersopedia.wikia.com/wiki/Atlantyda

Pierwszy raz o Atlantydzie wspomina Platon, grecki filozof z IV w. p.n.e. W swoich dwóch dziełach, „Timaios” i „Kritias”, wplata wątek zaginionej wyspy. Teksty zostały zbudowane w formie rozmów pomiędzy kilkoma osobami: filozofami, Sokratesem i Timaiosem, politykiem Kritiasem oraz wojskowym Hermokratesem. W „Timaiosie” Kritias, krewny Platona, wspomina historię, która od pokoleń była przekazywana w jego rodzinie. Solon, grecki mędrzec, podczas pobytu w ok. 590 r. p.n.e. w Egipcie, usłyszał od tamtejszego kapłana następującą historie: 9000 lat temu (czyli do naszych czasów mniej więcej 11,5 tys. lat temu) istniała wyspa zwana Atlantyda, znajdująca się za Słupami Heraklesa (dzisiejszy Gibraltar), wielkości dzisiejszej Aryki Północnej i Azji Mniejszej. Królowie wyspy podbili wybrzeża Morza Śródziemnego, zdobywając z początku Libię i Egipt, sięgając aż ku zachodniej Italii. Pasmo zwycięstw zostało przerwane, gdy Atlantydzi starli się z Ateńczykami, z którymi ostatecznie przegrali. Następnie wyspę nawiedziły trzęsienia ziemi i inne katastrofy naturalne. Ostatecznie, Atlantyda została pochłonięta przez morze.

W swoim drugim dziele, „Kritias”, Platon zawarł więcej informacji o historii starożytnej wyspy. Po stworzeniu świata bogowie dokonali podziału ziem między sobą. Atlantyda przypadła bogowi morza, Posejdonowi, który podzielił ją pomiędzy swoich synów. Jeden z nich, Atlas, został królem wyspy, która słynęła z bogactwa. Atlantyda była podzielona na okręgi, które przecinało wiele kolistych kanałów i mostów. W samym środku znajdowała się królewska cytadela. Największa ze świątyń była poświęcona Posejdonowi. Ściany zewnętrzne były ze srebra, natomiast dach wykonano ze złota.

Jak w dzisiejszych czasach mamy odczytywać zapiski Platona dotyczące Atlantydy? Niektórzy twierdzą, że teksty opisują wizję utopii, za pomocą której filozof chciał wysławić zalety ówczesnego państwa ateńskiego, które chyliło się ku upadkowi. Jednak czy Atlantyda rzeczywiście istniała? Już w starożytności głosy były podzielone. Uczeń Platona, Arystoteles, wątpił w istnienie wyspy. Z kolei inny uczeń przysięgał, że będąc w Egipcie, widział dokumenty mówiące o Atlantydzie. W średniowieczu zainteresowanie niesamowitą wyspą osłabło. Dopiero w dobie wielkich odkryć geograficznych powrócił jak bumerang temat tajemniczej krainy. Pierwszy na mapie umiesił ją Athanasius Kircher, XVII-wieczny uczony. Na mapie z 1669 r. ulokował Atlantydę na oceanie, na zachód od Słupów Heraklesa. Dopiero pod koniec wieku XIX zaczęły się zakrojone na szeroką skale poszukiwania zaginionej wyspy. Natchnieniem byli Heinrich Schliemann, który odnalazł Troję z „Iliady” Homera oraz Arthur Evans, odkrywca pałacu w Knossos na Krecie, będącego kolebką kultury minojskiej. Dlaczego też któż mógł wątpić, że historia nie powtórzy się w przypadku Atlantydy? W 1882 r. amerykański senator, Ignatius Donnelly, wydał książkę pt. „Atlantyda: Świat przed potopem”. W swojej publikacji przedstawił wiele argumentów za istnieniem fascynującej cywilizacji. Budowanie piramid zarówno w Egipcie jak i prekolumbijskim Meksyku, podobieństwa w metalurgii, języku, alfabetach, religii czy mitologii – jego zdaniem to nie mógł był zwykły zbieg okoliczności. Książka Donnelly’ego stała się swoistą biblią dla wyznawców teorii o istnieniu Atlantydy. Była inspiracją do dalszych badań i poszukiwań. Szczególnie od lat 50. XX wieku nastąpiła intensyfikacja prób zlokalizowania położenia starożytnej wyspy. Nikołaj Żyrow, radziecki chemik, twierdził, że znajduje się ona w pobliżu Azorów. Inni szukali jej w okolicach Wysp Kanaryjskich, Grenlandii, Kornwalii, a nawet na Karaibach.

Obecnie najbardziej popularna jest teoria greckiego archeologa Spyridona Marinatosa, która lokuje Atlantydę na greckiej wyspie Santorini, zwaną w starożytności Thirą. Faktem jest, że mieszkańcy wyspy opuścili ją ok. XVI wieku p.n.e. po intensywnym trzęsieniu ziemi, a tuż przed wybuchem wulkanu. Spowodowało to powstanie wielkich fal, które dotarły do oddalonej o 100 kilometrów Krety. Był to początek końca kultury minojskiej. Według greckiego archeologa, kulturę minojską można porównać do bogatej kultury mitycznej Atlantydy.  Jeśli do tego odejmiemy od 9000 lat jedno zero, a do 900 r. p.n.e. dodamy 600 lat p.n.e. (wspomniana data spotkania Solona z egipskimi uczonymi) to otrzymamy 1500 r. p.n.e. – datę zniszczenia Thiry. Co więcej, zniszczenia na wyspie spowodowały zamarcie handlu z Egiptem. Mogło to dać początek legendzie o upadku bogatej wyspy, zalanej przez wielką wodę. W 1977 r. dwaj niemieccy badacze, Hans Pichler i Wolfgang Schiering, ujawnili dowody na to, że erupcja na wyspie Thira miała miejsce wcześniej niż sądził Marinatos. Co więcej, nie miała ona takiej niszczycielskiej mocy, by całkowicie zniszczyć najbliższą okolicę i stać się przysłowiowym gwoździem do trumny dla kultury minojskiej

Zafascynowanie Atlantydą przetrwało upływ czasu i dalej budzi wiele kontrowersji. Pomimo wydania wielu publikacji na ten temat oraz przeprowadzenia zakrojonych na szeroką skale badań dalej nie wiemy czy Atlantyda kiedykolwiek istniała. A może tajemnicza wyspa nie jest wymysłem wyobraźni Platona i jej odkrycie to tylko kwestia czasu?

Źródła:

A. Baker, Mity, tajemnice i szaleństwa w historii świata, Warszawa 2009.

Największe sekrety historii pod red. J. Marseille’a, Diepholz 2001.

A. Leszczyński, Tajemnice Atlantydy, Ale Historia (01.07.2013 r.).

Może zainteresują Cię też inne artykuły:

Recenzja książki „Piast mściciel”

W czasach, gdy na każdym kroku triumfuje saga „Pieśni lodu i ognia” George’a R. R. Martina, autorom powieści historycznych trudno…
CZYTAJ DALEJ

Bitwa decydująca o losach świata

Po przegranej w bitwie pod Sedanem Francja straciła status cesarstwa stając się republiką, a Napoleon III trafił do niewoli. Po…
CZYTAJ DALEJ

Recenzja książki „Wojny Bizancjum”

Historia cesarstwa bizantyńskiego to skarbnica wiedzy na temat każdego aspektu z życia codziennego średniowiecza. Jednemu z nich – wojnom -…
CZYTAJ DALEJ