Et tu, Brute, contra me?

Przeczuwał, że może grozić mu niebezpieczeństwo. Jego małżonka Kalpurnia błagała go, by nie opuszczał domu, ponieważ miała koszmarny sen, w którym umiera. Jednakże on nie miał zamiaru odwoływać posiedzenia rzymskiego Senatu, które sam zwołał. Na miejscu, 15 marca 44 r. p.n.e. ok. godziny 11, Juliusz Cezar zostaje powalony przez dwadzieścia trzy ciosy sztyletem, które otrzymuje z rąk spiskowców. Dlaczego do tego doszło? Czy boski Cezar zasłużył sobie na taką śmierć?

Śmierć Cezara, źródło: domena publiczna.

Gajusz Juliusz Cezar przyszedł na świat 12 lipca 100 r. p.n.e. w Rzymie. Zapisał się w annałach jako polityk, mąż stanu, wódz, dyktator i pisarz. W 68 r. p.n.e. objął stanowisko kwestora, rozpoczynając tym samym karierę senatorską. Następnie został mianowany na funkcję namiestnika Hiszpanii Dalszej. Po powrocie do Rzymu zawarł tzw. I triumwirat, czyli porozumienie z Gnejuszem Pompejuszem i Markiem Krassusem i objął stanowisko konsula. Ze względu na wojenne sukcesy Cezara Senat chciał ograniczyć jego wpływy na rzecz Pompejusza. W tej sytuacji Juliusz zdecydował się na zamach stanu. Z poparciem wojska po czteroletniej wojnie domowej w 46 r. p.n.e. triumfalnie wjechał do Rzymu. 14 lutego 44 r. p.n.e. został wybrany przez Senat dyktatorem wieczystym, najwyższym kapłanem, imperatorem i „ojcem ojczyzny” – funkcje te miał pełnić dożywotnio. W międzyczasie zatwierdził kilka reform, m.in. nadał większą autonomię miastom italskim oraz wprowadził kontrolę przeciw nadużyciom w prowincjach.

Rosnąca w siłę pozycja Cezara budziła niepokój w niektórych kręgach w Rzymie. Ludzie obawiali się, że dyktator wieczysty zamierza przywrócić monarchię. Nie przekonywał ich fakt, że Cezar ciągle odmawiał przyjęcia tytułu królewskiego. Przedmiotem obrad senatu w idy marcowe miało być zatwierdzenie zbrojnej wyprawy przeciwko Partom. Zgodnie z przepowiednią z „Ksiąg sybillińskich” w tej wojnie rzymskie legiony nie odniosą zwycięstwa, jeżeli na ich czele nie stanie król. W mieście huczało od plotek, że to właśnie w ten dzień Cezar zostanie obwołany królem. W związku z powyższym grupa w liczbie ok. 60 osób zawiązała spisek. Jej członkowie zamierzali pozbyć się dyktatora w trakcie obrad Senatu w idy marcowe. Na czele spisu stanęli Marek Juniusz Brutus i Gajusz Kasjusz Longinus – obaj w trakcie wojny domowej walczyli przeciwko Cezarowi i obydwu imperator wybaczył zdradę mianując na stanowiska pretorów. Do końca nieświadomy zagrożenia Juliusz Cezar wsiadł do lektyki i udał się w kierunku Senatu. Po drodze grecki mówca Artemidor podał mu liścik z prośbą, aby imperator od razu go przeczytał (w jego treści była mowa o zagrożeniu zamachem). Cezar nie miał czasu na czytanie. Po przybyciu na miejsce kapłani złożyli ofiary, uzyskując tylko i wyłącznie złe wróżby. Mimo to Cezar wkroczył do środka, gdzie czekali na niego senatorowie. Wokół jego złotego krzesła zgromadziła się grupa 23 senatorów. Nie zdziwiony tym faktem dyktator zasiadł na swoim miejscu. Od razu zbliżył się do niego jeden z uczestników zgromadzenia i poprosił o ułaskawienie dla swojego brata skazanego na wygnanie. Jego prośbę poparło 22 innych uczestników. Jednakże Cezar odmówił. Wtem senatorowie zaczęli go otaczać coraz ciaśniej. Imperator starał się uwolnić z uścisku, ale bezskutecznie. W tym momencie spiskowcy chwycili za sztylety i zadali ciosy Cezarowi. Jeden z nich okazał się śmiertelny. Zaskoczony widokiem Brutusa wśród morderców, Cezar miał powiedzieć: „I ty, Brutusie, przeciwko mnie?”.

Po śmierci Cezar został zaliczony w poczet bogów. Przybyły tłumy ludzi, którzy oddali cześć imperatorowi. Z czasem okazało się, że zabójstwo dyktatora tylko i wyłącznie zaszkodziło Rzymowi. Od razu po tym wydarzeniu zawiązały się dwa wzajemnie zwalczające się obozy i doszło do kolejnej wojny domowej. Po jednej stronie konfliktu znajdowali się spiskowcy z Brutusem na czele. Natomiast drugą grupę reprezentowali Marek Antoniusz i Oktawian August, wnuk siostry Cezara, ustanowiony testamentem na następcę tronu. To właśnie on 14 stycznia 27 r. p.n.e. zasiadł na tronie i jako pierwszy cesarz rzymski panował do sierpnia 14 r. n.e.

Źródła:
Największe sekrety historii pod red. J. Marseille’a, Diepholz 2001.
Historia powszechna. Tom 4 – Konsolidacja hellenizmu. Początki Rzymu i przemiany świata klasycznego, Kraków 2007.
A. Niemojewska, Krwawe idy marcowe [w:] Uważam Rze Historia nr 3 (60) marzec 2017.

Może zainteresują Cię też inne artykuły:

Recenzja książki „Biblioteka szaleńca”

Książki w dzisiejszej postaci wywodzą się od kodeksu, czyli kartek połączonych grzbietem, które wraz z upowszechnieniem pergaminu zastąpiły poprzednią formę,…
CZYTAJ DALEJ

Recenzja książki „Anegdoty z czterech stron świata”

W trakcie rozmów z innymi osobami często przytaczamy anegdoty z naszego życia. Jak wyglądałaby książka składająca się z śmiesznych opowiastek,…
CZYTAJ DALEJ

Recenzja książki „Auschwitz bez cenzury i bez legend”

Życie uczy, że warto znać wersje wydarzeń danych okoliczności z wielu perspektyw. Tak samo jest w przypadku historii. Jerzy Ptakowski,…
CZYTAJ DALEJ