Kobieta faraon

Wiadomo o niej niewiele. Jednak to co udało się ustalić wystarczyło, żeby stała się ikoną popkultury i patronką amerykańskich feministek będąc przykładem kobiety sukcesu. Jednakże Egipcjanie skazali Hatszepsut na zapomnienie niszcząc pod koniec panowania jej następcy, Totmesa III, wszystkie rzeźby i inne wyobrażenia kobiety – faraona. Kim była ta zdaje się wyjątkowa kobieta i czym „zasłużyła” sobie na takie traktowanie przez potomnych?

Statua Hatszepsut (Metropolitan Museum of Art), źródło: na licencji CC0.

Hatszepsut żyła w czasach panowania XVIII dynastii, czyli w epoce tzw. Nowego Państwa. Był to okres największej świetności państwa nad Nilem. Była córką Totmesa I i jego pierwszej małżonki. Z innego związku miał on czterech synów, w tym Totmesa II, który poślubił Hatszepsut. Wszystko wskazuje na to, że królowa przyszła na świat ok. 1500 r. p.n.e. Z tego związku faraon nie doczekał się syna, jedynie córki. Dopiero z inną kobietą niższej rangi miał syna, przyszłego Totmesa III.

Totmes II nie był osobą o dobrej kondycji zdrowotnej – zmarł w wieku trzydziestu lat. Tym samym wybuchł kryzys dynastyczny w Egipcie. Następca tronu miał jedynie kilka lat i nie mógł sam sprawować rządów. Dlatego też podjęto decyzję, że Hatszepsut zostanie regentką. Nie był to pierwszy raz w dziejach tego państwa, kiedy żona faraona sprawowała rządy w czyimś imieniu. Jednakże był to pierwszy przypadek, gdy chodziło nie o rodzonego syna, a o pasierba. Zdecydowano, że Totmes III poślubi córkę Hatszepsut i Totmesa II stając się pełnoprawnym faraonem. Prawdopodobnie coś musiało pójść nie tak, ponieważ po kilku latach regencji Hatszepsut koronowała się na króla. Zgodnie z egipską tradycją była portretowana w męskim stroju z dołączoną brodą. W tej sytuacji pasierb został usunięty w cień, by w pewnym momencie zniknąć z portretów, na których znajdowała się królowa. Został zdegradowany do pozycji młodszego współrządcy i następcy macochy.

Przyjęło się, że Hatszepsut podczas swoich rządów nie za dużo czasu poświęcała na działania wojenne. Jednym z największych osiągnięć królowej była słynna wyprawa do kraju Punt. Ta legendarna kraina miała znajdować się na terenie dzisiejszej Etiopii i Erytrei. Była uważana za państwo o niewyobrażalnym bogactwie. Po dotarciu na miejsce doszło do wymiany handlowej pomiędzy dwoma stronami. Jednakże nie była to do końca pokojowa ekspedycja. W przypadku jakichkolwiek „wątpliwości” na pokładach egipskich statków znajdowali się żołnierze gotowi do walki. Osobą odpowiedzialną za całą ekspedycję był Senenmut, najważniejszy mężczyzna w życiu Hatszepsut. Pochodził z ubogiej rodziny, jednakże pracowitość i inteligencja pozwoliły mu zrobić wyjątkową karierę. W krótkim czasie bardzo szybko awansował w hierarchii urzędniczej państwa, co nie umknęło uwadze królowej. Na swoim stanowisku łączył obowiązki architekta, astronoma, inżyniera, lekarza i finansisty. Lecz najważniejszym zadaniem Senenmuta było wychowywanie córki Hatszepsut.

Świątynia Hatszepsut w Deir el-Bahari, źródło: na licencji CC BY-SA 3.0.

Relacje łączące królową i Senenmuta nie były wielką tajemnicą. Jednakże jej faworyt powinien być kojarzony raczej z realizacją ogromnego planu inwestycyjnego królowej. Dokonano remontów istniejących budowli i wzniesiono nowe świątynie. Dwie z nich poświęcono bogini Pachet, natomiast z granitu pochodzącego z Asuanu wykuto cztery obeliski w świątyni Amona w Karnaku. Senenmut nadzorował również budowę świątyni grobowej partnerki na fundamentach nieskończonej budowli Totmesa II w Tebach. Miała stać się symbolem panowania królowej, miejscem, gdzie potomni mogliby składać ofiary dla jej duszy.

W jedenastym roku panowania Hatszepsut umarła jej ukochana córka. Pięć lat później z dokumentów znika Senenmut. Do dziś trudno ustalić jaki był tego powód (śmierć, zabójstwo?). Natomiast informacje o królowej zanikają w dwudziestym roku panowania. Tym samym władzę przejął jej bratanek. Wszystko na to wskazuje, że Hatszepsut zmarła z przyczyn naturalnych. Urządzono jej uroczysty pogrzeb składając ciało obok jej ojca. Szczątki królowej zostały odkryte w 1903 r. przez Howarda Cartera. Co ciekawe, Totmes III dopiero pod koniec swoich rządów nakazał wymazać pamięć o Hatszepsut niszcząc wszelkie pozostałości z nią związane. Natomiast lata panowania liczył nie od śmierci kobiety – faraon, ale od śmierci swojego ojca, ponieważ przez cały czas pozostawał faraonem, który nie rządził, ale panował.

Źródła:
S. Koper, Tajemnice i sensacje świata antycznego, Warszawa 2012.
Historia powszechna. Tom 3 – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński, Kraków 2007.
C. Jacq, Sekrety Egiptu faraonów, Warszawa 2006.

Może zainteresują Cię też inne artykuły:

Recenzja książki „Biblioteka szaleńca”

Książki w dzisiejszej postaci wywodzą się od kodeksu, czyli kartek połączonych grzbietem, które wraz z upowszechnieniem pergaminu zastąpiły poprzednią formę,…
CZYTAJ DALEJ

Recenzja książki „Anegdoty z czterech stron świata”

W trakcie rozmów z innymi osobami często przytaczamy anegdoty z naszego życia. Jak wyglądałaby książka składająca się z śmiesznych opowiastek,…
CZYTAJ DALEJ

Recenzja książki „Auschwitz bez cenzury i bez legend”

Życie uczy, że warto znać wersje wydarzeń danych okoliczności z wielu perspektyw. Tak samo jest w przypadku historii. Jerzy Ptakowski,…
CZYTAJ DALEJ