Recenzja książki „Polscy krzyżowcy”

W średniowieczu rozpoczął się na szeroką skalę ruch pielgrzymkowy do Ziemi Świętej, który zyskał na popularności w czasach wypraw krzyżowych. Chrześcijanie wybrali to miejsce, ponieważ przed wiekami nauczał tam Jezus, a w Jerozolimie, czyli najważniejszym ośrodku Ziemi Świętej, znajdowało się miejsce ukrzyżowania Chrystusa. Jak w tej kwestii na tle Europejczyków według autorki książki wyglądała aktywność Polaków doby średniowiecza?

Teoretycznie pielgrzymka do świętego miejsca wygląda romantycznie – pobożny cel podróży powiązany z modlitwą czy ślubowanie krzyżowe w postaci błogosławieństwa kija i torby pielgrzyma. Niestety, w rzeczywistości było mniej kolorowo. Na trasie czyhało wiele niebezpieczeństw – rabusie, piraci, sztormy, inny klimat, muzułmańskie wojska czy szerzące się choroby. To wszystko oraz wysokie koszty czasochłonnej podróży sprawiały, że nie każdy mógł dostąpić zaszczytu zobaczenia na własne oczy miejsc, w których działał Jezus Chrystus.

Książka została podzielona na trzy części. Pierwsza z nich została poświęcona ogólnym zagadnieniom poświęconym podróży do Ziemi Świętej. Druga to zestawienie uczestników wypraw krzyżowych oraz pielgrzymów z ziem polskich do Ziemi Świętej w okresie krucjat. Natomiast ostatnia część została poświęcona opisowi pielgrzymek w XIV i XV w. Co do zasady ludzi odwiedzających Ziemię Świętą można podzielić na kilka grup ze względu na cel podróży. Pierwszą z nich były osoby, którzy w okresie wypraw krzyżowych kierowali się w tamte rejony, by odbić chrześcijańską Jerozolimę z rąk muzułmanów. Drugą grupą byli ludzie podróżujący w celach religijnych. Mimo, że popularniejsze i kilkukrotnie tańsze były pielgrzymki do Rzymu, Santiago de Compostela czy Akwizgranu, to najwyżej ceniono „zdobycie” Jerozolimy i okolicy. Dlatego niektórzy byli w stanie zapożyczyć się i pozostawić cały majątek, by odbyć podróż życia. Innym powodem był wyrok wymiaru sprawiedliwości, który nakładał na zabójców karę w postaci obowiązku odbycia pielgrzymki do Ziemi Świętej jako formę pokuty. Jeszcze innym pretekstem, dla którego odwiedzano miejsca, w których dawniej żył Jezus, były te o charakterze handlowym. Przed europejskimi kupcami roztaczała się wizja nawiązania kontaktów z tamtejszymi ludźmi interesu, które miały przynieść niewyobrażalne zyski. Wszystkie grupy łączyła jedno: wracając do swoich domów byli innymi ludźmi. Poprzez podróż poszerzali swoje horyzonty, przywozili nowe obyczaje czy legendy rycerskie oraz nawiązywali trwałe znajomości z przedstawicielami różnych narodowości.

Jak na tym tle prezentowali się ówcześni Polacy? Autorka książki we wstępie wskazuje na podstawowy problem, jakim jest uboga podstawa źródłowa w stosunku do informacji o pielgrzymkach i krucjatach z Europy Zachodniej. Polska w tamtym okresie znajdowała się na peryferiach kontynentu, dlatego udział jej mieszkańców nie był tak intensywny jak z innych krajów Starego Kontynentu. Niemniej jednak znaleźli się śmiałkowie, którzy postanowili wyruszyć w niebezpieczną podróż w nieznane. Jedni z najbardziej znanych to: Henryk Sandomierski, Jaksa z Miechowa, Jan Długosz czy Bogusław X. Dla autorki książki należy się ogromna pochwała za ogrom pracy, jaki włożyła w zebranie wszystkich możliwych do zidentyfikowania pielgrzymów do Ziemi Świętej, którzy wywodzili się z ziem wchodzących w skład państwa polskiego. Brakowało tego typu opracowania w literaturze przedmiotu.

W dzisiejszych czasach pielgrzymowanie nie wymaga od nas tylu wyrzeczeń oraz nie wiąże się z takim niebezpieczeństwem jak kilkaset lat temu. W dobie samolotów, aut czy autokarów jedyną barierą mogą być finanse lub brak poczucia obowiązku odwiedzania miejsc świętych. Dlatego tym bardziej powinniśmy docenić odwagę oraz niezłomność ludzi doby średniowiecza, którzy pielgrzymowali do Ziemi Świętej. Czytając pracę Agnieszki Teterycz-Puzio można odnieść wrażenie, że pomimo wielu różnic istnieją pewne podobieństwa łączące ruch pielgrzymkowy kilkaset lat temu oraz ten w czasach współczesnych – chociażby w postaci wydawania przewodników po Ziemi Świętej czy zorganizowanym sposobie podróży. Książkę, mimo kilku merytorycznych niedociągnięć, polecam wszystkim fanatykom średniowiecza, w szczególności tym interesującym się wyprawami krzyżowymi.

Autor: Agnieszka Teterycz-Puzio
Tytuł: „Polscy krzyżowcy”
Wydawnictwo: Poznańskie.
Rok wydania: 2017 r.
Liczba stron: 368
Cena: 39,90 zł.
Książkę można kupić na stronie Wydawcy.

Może zainteresują Cię też inne artykuły:

Kobieta, która budziła strach wśród Rzymian

Mimo, że żyła w czasach, gdy kobiety nie zajmowały prominentnych stanowisk, ta odważna przedstawicielka płci pięknej była źródłem strachu wśród…
CZYTAJ DALEJ

Recenzja książki „Na ostrzu skalpela. 50 lat z życia chirurga”

Jeszcze kilka pokoleń temu operacje z błahych powodów kończyły się zgonem pacjenta, a śmiertelność na stole operacyjnym wynosiła nawet 79%.…
CZYTAJ DALEJ

Recenzja książki „Matka Jagiellonów”

O wydarzeniach z przeszłości dowiadujemy się przeważnie od historyków lub ze źródeł pisanych, które dochowały się do naszych czasów. Czy…
CZYTAJ DALEJ